Yangın Tesisatı

Yangın tesisatı, konfor tesisatlarından farklı bir mantıkla kurulur. Bir kombi çalışmadığında bunu aynı gün fark edersiniz; yangın pompası çalışmadığında ise bunu ancak en kötü anda öğrenirsiniz. Bu yüzden pompa ve enerji beslemesi gibi kritik bileşenler yedeklenir ve her hat test edilebilir olacak şekilde kurgulanır.

Sistem hangi parçalardan oluşur

Yangın tesisatı tek bir üründen değil, birbirine bağlı bir zincirden oluşur. Zincirin bir halkası eksikse diğerlerinin pratikte anlamı kalmaz.

• Yangın su deposu — yalnızca söndürme sistemine ayrılmış, başka amaçla kullanılmayan rezerv.
• Yangın pompa grubu — hattı basınçlı tutan ve yangın anında gereken debiyi sağlayan pompalar.
• Sabit boru tesisatı — ana kolonlar ve kat hatları; ıslak ya da kuru sistem olarak kurgulanır.
• Yangın dolapları — binadakilerin küçük bir yangına ilk müdahalesi için.
• İtfaiye su alma ağızları ve su verme bağlantısı — itfaiyenin sisteme bağlanabilmesi için.
• Hidrant — yapıya dışarıdan müdahale için, çevreyi kapsayacak şekilde.
• Sprinkler (yağmurlama) hattı — yangına insana bağlı olmadan tepki veren tek bileşen.

Pompa dairesi ve su deposu

Sistemin kalbi pompa dairesidir. Şehir şebekesi, hidrolik hesapla bulunan basınç ve debiyi karşılayamıyorsa binada kendi pompa istasyonu ve deposu kurulur; çok katlı yapılarda durum pratikte hep budur. Yönetmelik pompalarda yedeklilik arar: tek pompayla çalışan bir sistemde aynı kapasitede yedek pompa bulunması gerekir. Bunlara ek olarak hattaki küçük basınç düşüşlerini karşılayan ve ana pompanın gereksiz yere devreye girmesini önleyen bir basınç koruma (jokey) pompası kullanılır. Deponun yangın rezervi olarak ayrılan bölümü başka hiçbir amaca tahsis edilemez; hacmi ise binanın tehlike sınıfına ve sistemin kesintisiz çalışması gereken süreye göre hesaplanır.

Hangi binada hangi sistem gerekiyor

Bunun tek bir cevabı yok. Belirleyici üç şey var: yapı yüksekliği, binanın kullanım sınıfı (konut, ofis, otel, depo, sağlık, toplanma) ve alan. Aynı yükseklikteki iki binadan biri konut, diğeri ticari ise yükümlülükleri farklıdır.

Temel düzenleme Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik'tir. Yönetmelik "yüksek bina"yı, bina yüksekliği 21,50 m'den veya yapı yüksekliği 30,50 m'den fazla olan binalar olarak tanımlar; bu tanıma giren binalarda yangın dolabı zorunludur. Otomatik yağmurlamada eşik konut dışı binalarda yapı yüksekliği 30,50 m'dir, konutlarda belirgin şekilde daha yukarıdadır. Kapalı otopark, kazan dairesi, depo, konaklama ve toplanma amaçlı yapılar için alana ve kapasiteye bağlı ayrı eşikler tanımlanmıştır.

Yeni yapıda süreç: projeden iskâna

Yeni yapıda yangın tesisatı inşaatın sonunda eklenen bir iş değildir, mimari projeyle birlikte kurgulanır.

1. 01

   Projelendirme

   Yangın algılama ve söndürme projesi, mekanik tesisat projesinden ayrı hazırlanır. Pompa dairesi yeri, depo hacmi, kolon güzergâhları ve dolap ile sprinkler yerleşimi bu aşamada belirlenir.

2. 02

   İdare ve itfaiye incelemesi

   Proje, ruhsat veren idareye sunulur ve yangın güvenliği yönünden ilgili itfaiye birimince incelenir. Yönetmeliğe ve ilgili standartlara uygun bulunmayan projeye yapı ruhsatı verilmez.

3. 03

   Uygulama

   Depo, pompa dairesi ve ana kolonlar kaba inşaatla eşzamanlı ilerler. Kat hatları, dolaplar ve sprinkler branşmanları tavanlar ve şaftlar kapanmadan önce çekilir.

4. 04

   Test ve kabul

   Hatlara basınç testi yapılır, pompalar devreye alınır, akış anahtarları ve alarm bağlantıları denenir. İmalat onaylı projeye uygun değilse, eksiklikler giderilene kadar yapı kullanma izin belgesi düzenlenmez.

Mevcut binada sonradan kurulum

Zor olan kısım burasıdır. Mevcut bir yapıya yangın tesisatı eklerken çıkan sorunlar çoğunlukla teknik değil, yapısal ve idaridir.

• Yer sorunu — su deposu ve pompa dairesi için bodrumda uygun hacim, yükseklik ve drenaj çoğu zaman yoktur.
• Ana kolon güzergâhı — uygun şaft yoksa kolonun nereden çıkacağı ve hangi ortak alandan geçeceği baştan çözülmelidir.
• Ortak alan kararı — ana su girişi ve kolonlar bina ortak tesisatıdır; yaptırma sorumluluğu bina sahibi veya kat maliklerindedir. Yani iş, kat malikleri kararı olmadan başlamaz.
• Farklı hükümler — yönetmelik mevcut yapılar için ayrı bir bölüm içerir; buradaki eşikler yeni yapıdakiyle birebir aynı değildir.
• Belirsiz durumlar — yönetmelikte açıklık bulunmayan veya yorum gerektiren proje ve yapım konularında Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının yazılı görüşü alınarak işlem yapılır. Bu görüş alınmadan imalata girmek, sonradan sökme riski demektir.

Test, kabul ve periyodik kontrol

Kurulum işin yarısıdır. Sistem kurulduğu gün çalışıyor diye beş yıl sonra da çalışacak demek değildir. Yönetmelik periyodik kontrol, test ve bakım yükümlülüğünü açıkça bina sahibine, yöneticiye ya da sorumluluğu yazılı olarak devralan bina yetkilisine bırakır. Yangın dolaplarının bakımı ilgili standarda göre yapılır; pompaların düzenli çalıştırılması, vanaların açık konumda kaldığının izlenmesi ve depo seviyesinin takibi işletme tarafının sürekli işidir. Sahada en sık karşılaşılan kusur eksik ekipman değil, yıllardır kapalı unutulmuş bir hat kesme vanasıdır.

Bir binada yangın tesisatı konuşulacaksa işin başlangıcı katalog değil, binanın kendisidir: yükseklik, kullanım sınıfı, mevcut şaftlar, bodrum durumu ve varsa onaylı proje. Yapıyı yerinde görmeden verilecek her cevap tahmin olur. Yeni projeniz ya da mevcut binanızdaki eksikler için bizi arayabilir, durumu birlikte değerlendirebiliriz.

Sık sorulan sorular