Doğalgaz Tesisatı Uygulamaları

İç tesisat nerede başlar, nerede biter

İç tesisat, gazın binaya teslim edildiği noktadan sonraki bölümdür ve tek parça değildir. Kolon hattı, ana kapama vanası ile sayaç bağlantısı arasında henüz ölçülmemiş gazı taşır. Sayaçtan son ayrım noktasına kadar olan bölüm tüketim hattı, oradan cihaz vanasına kadar olan bölüm ayrım hattıdır. Cihaz vanası ile cihaz arasındaki esnek parça ise cihaz bağlantı hattıdır. Bu ayrım önemli: her bölümün debisi, çapı ve malzemesi ayrı hesaplanır. İşin ikinci yarısı da yanma havası ve atık gaz tarafıdır. Havalandırma menfezi ile baca tesisatın parçasıdır; boru doğru çekilip baca yanlış kalırsa iş bitmiş sayılmaz.

Boru malzemesi ve güzergâh

Yerüstünde çelik boru esastır. Dikişsiz bakır boru yalnızca konutlarda sayaç sonrası hatlarda kullanılabilir; sayaç sonrası hattın bir kısmı bina dış yüzeyinden gidiyorsa bakır kullanılmaz. Bükme yapılmaz, birleştirme sert lehimle olur ve lehim gözle kontrol edilebilsin diye boru gaz verilene kadar boyanmaz. Cihaz bağlantısında esnek eleman kullanılır: mutfak cihazlarında en fazla 150 cm, kombi, şofben ve sobalarda en fazla 60 cm.

Güzergâhta pazarlık kabul etmeyen kurallar var:

• Boru sıva altına döşenmez. Duvar içindeki kanala alınacaksa boru PE kaplı ve birleştirmeleri kaynaklı olur, kanalın üstü yalnızca havalandırmaya uygun kapakla örtülür.
• Taşıyıcı kolon veya kiriş içinden geçilmez. Hat, bina ortak mahali olmayan yerlerden — kapıcı dairesi, başka bir bağımsız bölümün içi gibi — geçirilmez. Asansör boşluğu, havalandırma boşluğu, aydınlık, çatı arası, duman ve çöp bacası, davlumbaz, sığınak, yakıt deposu, sıvı yakıtlı jeneratör dairesi ve yangın pompa odası da güzergâh dışıdır. Hat yangın merdiveninin içinden, açık yangın merdivenlerinde de 1 metreden yakınından geçirilmez.
• İç tesisat ile telefon, elektrik hatları ve sıcak akışkan boruları arasında en az 15 cm açıklık bırakılır; trifaze (380 V ve üzeri) hatlarda bu mesafe en az 30 cm'dir.
• Duvar ve döşeme geçişlerinde kılıf borusu kullanılır. Kılıfın iç çapı gaz borusunun dış çapından en az 20 mm büyük olmalı ve kılıf içinde ek yeri bulunmamalıdır.

Kombi montajı ve baca bağlantısı

Cihazın nereye asılacağı, marka tercihinden önce gelen bir konudur. Belirleyici olan cihazın tipidir.

Bacalı ve bacasız cihazlar

Bu cihazlar yanma havasını bulundukları hacimden alır. Hacmi ne olursa olsun yatak odasına, banyoya, tuvalete, merdiven boşluğuna, genel koridora, apartman aydınlığına ve açık balkona monte edilmez. Bacalı cihazlarda mahallin net hacmi 8 m³'ün, bacasız cihazlarda 12 m³'ün altına düşemez. Ayrıca oda hacmi, cihazların toplam anma ısıl gücünün her 1 kW'ı için en az 1 m³ olmalıdır. Hacim yetmiyorsa komşu mahale alt ve üst menfez açılarak tamamlanır: üst menfez tabandan en az 1,80 m, alt menfez döşemeden en fazla 45 cm yükseklikte olur ve komşu mahal yatak odası, banyo, tuvalet ya da bina ortak alanı olamaz. Bulunduğu mahalde en az 150 cm² serbest kesitli, sürekli açık havalandırma menfezi aranır; bacalı cihazlarla birlikte CO algılama cihazı kullanılır. Cihaz baca çıkış deliğine mümkün olduğunca yakın asılır. Bacalı kombi, şofben ve sobalarda duman kanalının açındırılmış yatay uzunluğu 2,5 m'yi geçmemelidir; hesapta her 90° dirsek 60 cm, her 135° dirsek 30 cm sayılır. Cihazın bağlı olduğu bacaya mutfak aspiratörü bağlanmaz.

Hermetik cihazlar

Hermetik kombi yanma havasını dışarıdan alır, atık gazı yine dışarı verir. Bu nedenle monte edildiği odanın hacmi ve havalandırması yönünden bir sınırlama getirilmez. Ancak cihazın asılacağı yer serbest değildir: merdiven boşluğuna, genel kullanıma açık koridora, baca duvarı üzerine, bina aydınlığına ve üretici cihazın kabinsiz çalışabileceğini belgelemedikçe açık balkona hermetik cihaz da monte edilmez. İkinci sınırlama baca çıkışının nereye verildiğidir. Çıkış; koridorlara, dar saçak aralıklarına, havalandırma ve aydınlık boşluklarına, balkonlara, asansör boşluklarına ve başka birimlere temiz hava sağlayan açıklıklara verilemez. Atık gaz çıkış ağzı ile karşı bina arasında, atış doğrultusunda en az 3 m mesafe bulunmalıdır. Dört tarafı binalarla kapalı, hava sirkülasyonu olmayan ve 200 m²'den küçük avlulara hermetik baca çıkışı verilmez.

Proje ve onay süreci

Doğal Gaz Piyasası İç Tesisat Yönetmeliği'nin 6. maddesine göre iç tesisat, müşteri adına sertifika sahibi bir firmaya projelendirilir ve yaptırılır. Projenin onayı, yapımın uygunluk kontrolü ve tesisatın işletmeye alınması dağıtım şirketinin yükümlülüğündedir. Kontrol sonucunda tesisat uygun bulunmazsa gaz verilmesi reddedilebilir, gaz kullanan bir tesisatta gaz kesilebilir. İstanbul'da uygulanacak teknik kurallar, aynı yönetmeliğin 7. maddesine dayanan İGDAŞ Doğal Gaz İç Tesisat Teknik Esasları ile belirlenir. Cümleyi bu paragraftan çıkarın ve adım listesinin ("Yerinde tespit / Proje / İmalat / Test") hemen öncesine kendi paragrafı olarak koyun; yönetmeliğin sertifika şartını anlatan cümleyle aynı paragrafta durmasın. Önerilen hali: "Süreç iş sahibi açısından şöyle işliyor: proje çizimini ve İGDAŞ onay takibini biz yürütüyoruz, ayrıca bir proje bürosuyla uğraşmanız gerekmiyor."

1. 01

   Yerinde tespit

   Mevcut kolon durumu, sayaç yeri, cihaz yerleri, baca ve havalandırma imkânları görülür. Revizyonda mevcut hattın neresinin kullanılabileceği burada belli olur.

2. 02

   Proje

   Debi ve boru çapı hesabı yapılır, güzergâh ile cihaz yerleşimi çizilir, dosya dağıtım şirketine sunulur.

3. 03

   İmalat

   Onaylı projeye uygun olarak kolon, tüketim ve ayrım hatları çekilir; sayaç yeri ve cihaz bağlantıları hazırlanır.

4. 04

   Test ve işletmeye alma

   Sayaç montajından önce hat basınçlı hava ile yabancı maddelerden arındırılır, sızdırmazlık deneyi yapılır, dağıtım şirketinin kontrolünden sonra cihazlar devreye alınır.

Sızdırmazlık ve basınç kontrolü

Test, işin kabul edildiği andır; gözle bakılarak geçilecek bir adım değildir. İşletme basıncı 300 mbar'ın altındaysa birinci sızdırmazlık deneyi uygulanır. İlk kez gaz alacak binalarda tüm sayaç ve cihaz vanaları açık konumdayken test basıncı, işletme basıncının en az 50 mbar üzerine çıkarılır. Sıcaklık dengelensin diye 5 dakika beklenir, ardından U manometreyle 5 dakika ölçüm yapılır ve bu süre boyunca basınç düşmesi olmamalıdır. İşletme basıncının 300 mbar olduğu hatlarda önce ikinci sızdırmazlık deneyi yapılır: cihaz vanaları kapalıyken, işletme basıncının 1,5 katında, 15 dakika.

Kaçak bulunursa ek parçası veya boru yenilenir; çatlak ve bozukluklar kaynakla tamir edilmez. Sızdırmazlığı sağlanamayan tesisata gaz verilmez. Gaz kullanan mevcut bir tesisatta cihaz eklendiğinde, cihaz iptal edildiğinde veya güzergâh değiştiğinde sızdırmazlık deneyi yeniden yapılır.

Revizyon işlerinde genellikle iki soru vardır: mevcut kolon yeni yükü taşır mı, cihaz yerleri bugünkü kurallara uyuyor mu. İkisinin de cevabı yerinde bakmadan verilemez. Binanızın durumunu konuşmak ve mevcut tesisatın neresinin kullanılabileceğini değerlendirmek için 0532 487 3603 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.