Yangın tesisatı hangi binalarda zorunlu, neler gerekiyor

Yangın tesisatı zorunluluğu tek bir düzenlemeden geliyor: Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik. 27/11/2007 tarihli ve 2007/12937 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konuldu, 19 Aralık 2007 tarihli ve 26735 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. O tarihten sonra birkaç kez değişti; en son 1 Temmuz 2025'te. Binanızda yangın dolabı mı, yağmurlama mı, hidrant mı gerektiğini bu yönetmelik belirliyor. Cevap keyfî değil: yapının yüksekliğine, kullanım sınıfına ve alanına bağlı eşikler var.

Hangi sistem hangi binada zorunlu

Yönetmelik sulu söndürme sistemlerini ayrı ayrı ele alıyor. Bir binada birden fazlası aynı anda zorunlu olabilir; biri diğerinin yerini tutmaz.

Yangın dolabı

Yönetmeliğin 94 üncü maddesine göre yangın dolabı şu yerlerde mecburi:

• Yüksek binalar
• Toplam kapalı kullanım alanı 1000 m²'den büyük imalathane, atölye, depo, konaklama, sağlık, toplanma amaçlı ve eğitim binaları
• Alanlarının toplamı 600 m²'den büyük kapalı otoparklar
• Isıl kapasitesi 350 kW'ın üzerindeki kazan daireleri

Dolaplar her katta ve yangın duvarlarıyla ayrılmış her bölümde, aralarındaki uzaklık 30 m'yi geçmeyecek şekilde yerleştirilir. Bina yağmurlama sistemiyle korunuyorsa ve katlara itfaiye su alma ağzı bırakılmışsa bu mesafe 45 m'ye kadar çıkabiliyor. Ayrıca yüksek binalarda ve kat alanı 1000 m²'den fazla olan alışveriş merkezi, otopark ve benzeri yerlerde, itfaiyenin kullanacağı su alma ağızlarının kaçış merdiveni veya yangın güvenlik holü gibi korunmuş mekânlarda bırakılması şart.

Yağmurlama (sprinkler)

Otomatik yağmurlama sistemi, 96 ncı maddede sayılan yerlerde mecburi:

• Yapı yüksekliği 30.50 m'den fazla olan, konut haricindeki bütün binalar
• Yapı yüksekliği 51.50 m'yi geçen konutlar
• Alanlarının toplamı 600 m²'den büyük kapalı otoparklar ve 10'dan fazla aracın asansörle alındığı kapalı otoparklar
• Birden fazla katlı bir bina içindeki yatılan oda sayısı 100'ü veya yatak sayısı 200'ü geçen otel, yurt, pansiyon ve misafirhaneler ile yapı yüksekliği 21.50 m'den fazla olan bütün yataklı tesisler
• Toplam alanı 2000 m²'nin üzerindeki katlı mağazalar, alışveriş, ticaret ve eğlence yerleri
• Toplam alanı 1000 m²'den fazla olan, kolay alevlenici ve parlayıcı madde üretilen veya bulundurulan yapılar

Sistemin her yere çekilmesi gerekmiyor. Yanıcı malzeme içermeyen ve yanıcı malzeme depolanmayan ıslak hacimlere, yangına dirençli yapı elemanlarıyla ayrılmış yangın merdiveni yuvalarına, asansör kuyusuna ve gazlı, kuru tozlu, su spreyli ve benzeri başka bir otomatik söndürme sistemiyle korunan mahallere yağmurlama yapılmayabilir. Tasarımın TS EN 12845'e göre yapılması gerekiyor.

Hidrant

Hidrant, binaya dışarıdan müdahale için kuruluyor ve genellikle parsel çevresini kapsıyor. Sistem debisinin en az 1900 l/dak olması, hidrant çıkışında 700 kPa basınç bulunması şart. Hidrantlar arası uzaklık bölgenin risk durumuna göre 50 ile 150 m arasında değişiyor ve hidrantlar normal şartlarda binadan 5-15 m uzağa yerleştiriliyor. Dış hidrant sisteminin açıkça mecburi kılındığı hal ise dar: içerisinde her türlü kullanım alanı bulunan ve genel yerleşme alanlarından ayrı planlanan yerleşim alanlarında, binaların taban alanları toplamı 5000 m²'yi geçiyorsa.

Su deposu ve yangın pompası

Yağmurlama başlığı da yangın dolabı da tek başına bir şey ifade etmiyor; arkasında belirli bir süre boyunca belirli bir debiyi verebilen bir su kaynağı olmak zorunda. Şehir şebekesi hidrolik hesapta çıkan basınç ve debiyi karşılayamıyorsa, yapıda yangın pompa istasyonu ve deposu kurulması gerekiyor.

Depo hacmi binanın tehlike sınıfına göre belirleniyor: düşük tehlike için 30 dakika, orta tehlike için 60 dakika, yüksek tehlike için 90 dakika esas alınıyor. Deponun yangın rezervi olarak ayrılan bölümü başka amaçla kullanılamıyor — kullanma suyuyla ortak çalışan bir depoda bu ayrımın fiziksel olarak kurulmuş olması lazım. Pompa tarafında da yedeklilik şartı var: tek pompa varsa aynı kapasitede bir yedek, birden fazla pompa varsa toplam kapasitenin en az yüzde ellisi kadar yedek. Yedek dizel motorlu pompa kullanılmıyorsa, yangın pompalarının enerjisi binanın genel elektrik sisteminden bağımsız ve güvenilir bir kaynaktan besleniyor.

Proje ve ruhsat sırası

1. 01

   Kullanım ve tehlike sınıfı belirlenir

   Yapının yönetmelikteki hangi kullanım sınıfına girdiği ve tehlike sınıfı tespit edilir. Bütün eşikler ve hesaplar buradan türüyor.

2. 02

   Yangın projesi ayrı hazırlanır

   Yangın algılama ve söndürme projeleri, mekanik ve elektrik tesisat projelerinden ayrı olarak hazırlanır. Bu, yönetmeliğin açık hükmü.

3. 03

   Yetkili merci onaylar

   Söndürme sistemlerinin tasarımı ve uygulaması yetkili merci tarafından kontrol edilip onaylanır. Projeler yangına karşı güvenlik bakımından uygun değilse yapı ruhsatı verilmez.

4. 04

   İmalat onaylı projeye göre yapılır

   Boru güzergâhı, depo hacmi, pompa seçimi ve başlık yerleşimi onaylanan projeye göre uygulanır. Sahada yapılan değişikliğin projeye işlenmesi gerekir.

5. 05

   Kabul ve iskân

   Yeni yapılan veya proje tadilatıyla kullanım amacı değiştirilen yapılarda imalat yönetmeliğe uygun yapılmamışsa, eksiklikler giderilinceye kadar yapı kullanma izin belgesi veya çalışma ruhsatı verilmiyor.

Test ve periyodik kontrol

Sistem devreye alındıktan sonra sorumluluk bina sahibine, yöneticiye veya yazılı olarak sorumluluğu devralan bina yetkilisine geçiyor. Yönetmelik, söndürme sistemlerinin ilgili standartların gerektirdiği periyodik kontrole, teste ve bakıma tabi tutulmasını şart koşuyor. Pratikte takip edilmesi gerekenler:

• Yangın dolapları ve hortum makara sistemleri: TS EN 671-3'te belirtilen periyodik bakım, bina sahibi veya yönetici tarafından yaptırılır
• Taşınabilir söndürme cihazları: yılda bir kez yerinde genel kontrol, dördüncü yılın sonunda söndürme maddesinin yenilenmesi ve hidrostatik test
• İşyeri niteliğindeki yapılarda tesisatın periyodik kontrolü: İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'ne göre, ilgili standartlarda aksi belirtilmedikçe yılda bir
• Pompa ve depo: vanaların açık kaldığının, pompa çalışma testlerinin ve depo su seviyesinin düzenli izlenmesi

Mevcut binalar da kapsam dışında değil. 1 Temmuz 2025'te yapılan değişiklikle, mevcut binalardaki malzeme temini süreç gerektiren eksikliklerin bina sahibi, yönetici ve kurum amirlerince 31 Aralık 2025'e kadar giderilmesi için süre verildi; bu sürenin sonunda ruhsat vermeye yetkili idarelerin denetleyeceği belirtildi. O tarih geride kaldı.

Bu yazıdaki eşikler size fikir verir ama binanızın tam olarak nereye düştüğünü mimari projeye, kat alanlarına ve kullanım sınıfına bakmadan söylemek mümkün değil. Aynı metrekaredeki iki yapı, kullanım amacı farklı olduğu için farklı sistemlere tabi olabiliyor. Yangın tesisatı ve su deposu işleri yapıyoruz; Kartal Atalar'daki projemizde yangın tesisatı da vardı. Binanızın durumunu yerinde görüp projeye bakmadan net bir şey söylemeyiz — 0532 487 3603'ten arayın, konuşalım.