Doğalgaz kaçağı şüphesinde ne yapmalı?

Doğalgaz kokusu aldığınızda atacağınız adımların sırası, adımların kendisi kadar önemli. Çünkü yanlış sırada yapılan tek bir hareket — mesela ışığı kapatmak — kıvılcım yaratıp riski büyütür. Aşağıdaki sıra dağıtım şirketlerinin acil durum rehberlerine dayanıyor. Şirketler arasında küçük bir fark var: bazıları önce vanayı kapatmayı, bazıları önce havalandırmayı yazıyor. İkisi de kabul edilir. Değişmeyen kural şu: kıvılcım yaratmayın ve ortamda beklemeyin.

Gaz kokusu aldığınızda sırayla ne yapacaksınız

1. 01

   Kıvılcım yaratacak hiçbir şeye dokunmayın

   Çakmak, kibrit, sigara yakmayın. Elektrik düğmelerine dokunmayın: açık olanı kapatmayın, kapalı olanı açmayın, fiş takıp çıkarmayın. Aspiratör, davlumbaz, klima çalıştırmayın. Kapı zilini kullanmayın, kullandırmayın. Asansöre binmeyin.

2. 02

   Gaz vanalarını kapatın

   Önce kombi, ocak, şofben gibi cihazların vanalarını, sonra dairenin sayaç vanasını kapatın. Vana kolu boruya dik konuma geldiğinde kapalıdır. Koku çok yoğunsa vanayla uğraşmayın, doğrudan çıkın.

3. 03

   Kapı ve pencereleri açın

   Ortamı havalandırın. Doğalgaz havadan hafiftir, yukarı doğru yükselir ve tavan hizasında birikir; hava akımı yaratmak birikmiş gazı seyreltir. Koku bodrumdan geliyorsa bodruma inmeyin.

4. 04

   Binadaki diğer kişileri uyarın

   Zile basmadan, kapıya vurarak ve seslenerek uyarın. Merdiven boşluğu, koridor ve bina girişi gibi ortak alanları da havalandırın. Apartman genelinde koku varsa bina giriş vanasını kapatın.

5. 05

   Binayı boşaltın ve dışarıdan 187'yi arayın

   Kokunun olmadığı bir noktaya geçin, mümkünse binadan uzaklaşın ve oradan arayın. Telefonu bina içinde kullanmayın. Adres ve kokunun nerede yoğun olduğu bilgisini net verin.

6. 06

   Ekip gelene kadar içeri girmeyin

   Kendi başınıza arıza aramayın, hattı sökmeye ya da onarmaya kalkışmayın. Kapatılan vanayı ekip kontrol etmeden yeniden açmayın.

Aldığınız koku doğalgazın kendi kokusu değil

Doğalgaz doğası gereği renksiz ve kokusuzdur. Şebekeye verilmeden önce içine kükürtlü koku verici maddeler (tetrahidrotiyofen ve merkaptan türü bileşikler) katılır. Tek amacı var: bir sızıntı olduğunda siz burnunuzla fark edin. Tarif edilen koku genellikle çürük yumurta ya da bozuk sarımsak benzetmesiyle anlatılır.

Bunu bilmenin pratik karşılığı şu: koku hafifse bile ciddiye alın. Koku verici madde tam olarak bu iş için orada. "Belki komşunun çöpüdür, geçer" diye beklemek, en sık yapılan hata.

Doğalgaz kaçağı ile karbonmonoksit zehirlenmesi aynı şey değil

Bu ikisi sürekli karıştırılıyor, oysa kaynakları da çözümleri de farklı.

• Doğalgaz kaçağı: Yanmamış gazın tesisattan ortama sızmasıdır. Kokusu vardır, çünkü koku verici madde eklenmiştir. Asıl riski yangın ve patlamadır. Kaynağı boru, ek yeri, vana ya da cihaz bağlantısıdır.
• Karbonmonoksit (CO): Yanma sonucu oluşur, tesisattan sızmaz. Sağlık Bakanlığı'nın tanımıyla renksiz, kokusuz, tatsız ve zehirli bir gazdır; "görünmez katil" denmesinin sebebi budur. Kombi, şofben ve sobaların yanlış kurulması, bakımsız kalması ya da bacanın tıkalı olması sonucunda, yani eksik yanma ve yetersiz havalandırma yüzünden ortaya çıkar.

Yani doğalgaz kaçağında burnunuz sizi uyarır; karbonmonoksitte uyarmaz. Karbonmonoksit zehirlenmesi baş ağrısı, baş dönmesi ve halsizlikle başlar, maruziyet sürerse bilinç kaybına ve ölüme kadar gider.

187 ekibi geldikten sonra ne oluyor

Acil ekip önce kaçağın hangi bölümde olduğuna bakar: servis hattında mı, bina kolon hattında mı, daire içi tesisatta mı, yoksa cihaz bağlantısında mı. Kaçak iç tesisattaysa gaz arzı durdurulur ve tesisat kullanıma kapatılır.

Bundan sonrası artık acil müdahale değil, onarım işidir ve abonenin ya da bina yönetiminin sorumluluğundadır. Yürürlükteki Doğal Gaz Piyasası İç Tesisat Yönetmeliği gereği iç tesisat işleri sertifika sahibi firmalar tarafından yapılır, denetimi dağıtım şirketindedir. İGDAŞ, gazı kesilen tesisatlar için 7/24 bakım-onarım organizasyonu tutar; hangi firmaya başvurabileceğinizi müdahale eden ekipten veya 153 çağrı merkezinden öğrenebilirsiniz. Onarım ve testler tamamlanmadan gaz yeniden açılmaz.

Kaçak tespiti ve hat iyileştirmesi nasıl yapılıyor

Kaçak aramak burunla tahmin yürütmek değildir. Sahada işleyiş genelde şöyle ilerler:

1. 1.Hattın güzergâhı çıkarılır: sayaçtan cihazlara kadar boru nereden geçiyor, kaç ek yeri var, hangi bölümler gömülü.
2. 2.Görünür ek yerleri, vanalar ve cihaz bağlantıları kaçak arama köpüğü veya spreyiyle tek tek kontrol edilir.
3. 3.Hat boyunca gaz dedektörü cihazıyla tarama yapılır; özellikle gömülü ve erişilmesi zor bölümlerde.
4. 4.Basınç testi uygulanır. Hat gazdan izole edilir, basınçlandırılır ve basıncın tutup tutmadığına bakılır. Kaçağın varlığını kesinleştiren adım budur.
5. 5.Bulunan noktaya göre müdahale yapılır: ek yeri yenileme, boru değişimi, vana değişimi, cihaz bağlantısının düzeltilmesi ya da hattın bir bölümünün komple yenilenmesi.

İşin kapsamını belirleyen şey hattın kendisidir: boru cinsi ve yaşı, hattın uzunluğu, gömülü mü açıkta mı olduğu, sorunun tek bir ek yerinde mi yoksa hattın genelinde mi olduğu, daire içi mi kolon hattı mı olduğu. Apartmanlarda çoğu zaman tek daireye bakmak yetmez; kolon hattının durumu da tabloya girer.

Kaçak riskini baştan düşüren şeyler

• Kombi, şofben ve ocak bakımlarını aksatmamak.
• Ocak arkasındaki esnek bağlantı hortumlarını gözden geçirmek, yaşlanmış ve sertleşmiş olanları değiştirtmek.
• Havalandırma menfezlerini kapatmamak, üstünü örtmemek. Bu menfezler hem eksik yanmayı hem gaz birikmesini önler.
• Bacaları temizletmek ve tıkalı olup olmadığını kontrol ettirmek.
• Tesisatı kendi başına delme, taşıma, uzatma girişiminde bulunmamak. Yetkisiz müdahale hem tehlikeli hem de dağıtım şirketi tarafından tespit edildiğinde sorumluluk doğurur.
• Doğalgaz dedektörü kullanıyorsanız tavana yakın monte edilmesi gerekir; doğalgaz havadan hafif olduğu için yukarıda birikir.

Durumu yerinde görmeden net bir şey söylenemez

Pendik ve çevresinde doğalgaz, ısıtma ve sıhhi tesisat işleri yapıyoruz; kaçak kontrolü, kolon hattı ve daire içi tesisat iyileştirmesi de bunların içinde. Ama telefonda tarif edilen bir kokudan teşhis çıkmaz. Hattın yaşı, güzergâhı, hangi malzemeyle ve nasıl yapıldığı görülmeden "şu yapılmalı" demek doğru olmaz. Acil durumda sıra bellidir: önce 187. Sonrasında tesisatınızın genel durumunu konuşmak, kontrol ettirmek ya da bina kolon hattı için keşif istemek isterseniz 0532 487 3603'ten bize ulaşabilirsiniz.