Yeni İnşaatta Mekanik Tesisat: Aşamalar ve Zamanlama

Mekanik tesisat, kaba inşaat bittikten sonra çağrılan bir iş değil. Temel betonu dökülmeden önce başlar ve teslimden birkaç hafta öncesine kadar sürer. Sırayı kaçıran müteahhit, dökülmüş betonu ve örülmüş duvarı kırmak zorunda kalır. Aşağıda her aşamanın hangi imalatla çakıştığını ve geç kalmanın nereye mal olduğunu anlatıyoruz.

Tesisat, sahada değil ruhsat aşamasında başlar

Sıhhi tesisat, ısıtma ve havalandırma projeleri makine mühendisi tarafından hazırlanır ve yapı ruhsatı ekinde idareye sunulur; yapının özelliğine göre bu projelerden hangilerinin isteneceğini idare belirler. Doğalgaz iç tesisatı ise ayrı bir süreçtir: proje dağıtım şirketine onaylatılır, imalat onaylı projeye göre yapılır. Bu onay süreci saha imalatından önce yürümezse, döşenen hat sonradan revize edilmek zorunda kalır.

Ruhsat aşamasında verilen üç karar, sahadaki bütün tesisat kurgusunu belirler:

• Merkezi mi, bireysel mi: Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği, yapı ruhsatına esas inşaat alanı 2.000 m² ve üzerindeki yeni binalarda merkezi ısıtma sistemi öngörür (iklim bölgesine göre istisnaları vardır). Bu karar kazan dairesinin yerini, baca kurgusunu ve şaft sayısını değiştirir.
• Ölçüm ve paylaşım: Merkezi ısıtmalı ve birden fazla bağımsız bölümü olan binalarda daire bazında tüketim ölçümü, ilgili paylaşım yönetmeliğinin gereğidir. Merkezi ısıtma zorunluluğu doğan yeni binalarda yönetmelik, bağımsız bölümlerin ısı sayacıyla ölçülmesine imkân veren tek kolon hattı düzenini ve sayaçların daire dışında konumlandırılmasını istiyor. Bu da kolon şemasını, şaft yerleşimini ve sayaç yerlerini daha proje aşamasında bağlar.
• Yangın tesisatı: Yüksek binalarda ve ısıl kapasitesi 350 kW'ın üzerindeki kazan dairelerinde yangın dolabı tesisatı, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik'in 94. maddesi gereğidir. Bu hattın güzergâhı ve deposu, iskelet aşamasında yerini almalıdır.

Sahadaki altı aşama

1. 01

   Temel altı ve zemin altı tesisat

   Betonarme öncesi. Pis su ana hatları, drenaj, varsa yangın hattı ve su deposu bağlantıları, zemin altından geçen ana besleme borusu. Beton döküldükten sonra bu güzergâha dönüş yoktur; kot ve eğim burada kesinleşir.

2. 02

   Kaba tesisat — döşeme ve kalıp aşaması

   Kalıp ekibiyle aynı anda çalışılır. Döşeme geçişleri için kılıf boruları ve boşluklar, kalıp sökülmeden yerine konur. Bu aşamada bırakılmayan her boşluk, sonradan karotla açılır ve donatı kesme riski doğurur.

3. 03

   Şaft ve kolon hattı — duvar örülürken

   Tesisat şaftının yeri ve ölçüsü, duvar örülmeden kesinleşmiş olmalıdır. İç tesisat şartnamelerine göre şaft her kattan ulaşılabilir olmalı, kanal üstleri havalandırmaya uygun kapak ve ızgaralarla örtülmelidir. Sıvanıp kapatılan şaft kabul edilmez.

4. 04

   İnce tesisat — sıva ve şap öncesi

   Daire içi temiz ve pis su kolları, ısıtma boruları, batarya ve gider çıkışları, kombi ile radyatör bağlantı noktaları. Sıva, şap ve alçı bu imalatın üstüne gelir. Mutfak ve banyo yerleşimi bu aşamada dondurulur.

5. 05

   Cihaz montajı — boya sonrası

   Vitrifiye, batarya, radyatör, kombi, menfez ve süzgeçler. Seramik ve boya bitmeden montaj yapılmaz; yapılırsa cihaz hasar görür ve rötuş için sökülür.

6. 06

   Test ve devreye alma

   Basınç testleri, yıkama ve cihazların ayarı. Bir kısım test daha erken, hat kapatılmadan önce yapılır; bu aşamada yapılan testler sistemin bütününe aittir.

Mekanik ekibi geç çağırmanın faturası

Geç kalan mekanik ekip, bitmiş imalatı bozarak çalışır. Tipik sonuçlar:

• Dökülmüş döşemede karot ve kırım: donatı kesme riski, yapı denetim itirazı, statik onarım.
• Örülmüş duvarda kanal açma: duvarın zayıflaması, sıva çatlağı, ikinci kez alçı ve boya.
• Şap dökülmüş zeminde ısıtma hattı: şap kırımı, yeniden şap ve kuruma süresi. Takvimde en ağır kalem budur.
• Seramik sonrası gider yeri değişikliği: seramik yenileme, çoğu zaman parti ve renk tutmaz.
• Onaylı projeden sapan doğalgaz hattı: revize proje ve yeniden onay. Gaz açma gecikir, teslim sarkar.

Asıl maliyet kırım bedeli değil, takvimdir. Bir ekibin geri çağrılması arkasındaki bütün ekipleri kaydırır; alçıcı, seramikçi ve boyacı sırayla bekler.

Elektrik, alçı ve seramik ekipleriyle sıralama

Sağlıklı sıra şudur: mekanik kaba tesisat, ardından elektrik boru ve buat, sonra ortak kontrol ve basınç testi, sonra alçı ve sıva, şap, seramik, boya, en sonda cihaz montajı. Çakışmanın en sık yaşandığı noktalar:

• Aynı duvarda elektrik ve mekanik: gaz borusuna mesafe kuralı ile buat yerleri çakışır. Islak hacim duvarında batarya çıkışı ile priz hattı önceden çizilmelidir.
• Alçı ekibi hattı kapatmadan önce basınç testi yapılmış olmalıdır. Kapatılmış hatta çıkan kaçak, alçının sökülmesi demektir.
• Seramik ekibi gider kotlarını ve eğimi mekanik ekipten alır. Süzgeç kotu yanlışsa zemin su tutar, sorun seramik döşendikten sonra görülür.
• Boya ve cihaz montajı: rötuş montajdan önce yapılır. Ters sıra, yeni takılmış armatürün boyanmasıyla biter.

Test, yıkama ve devreye alma

• Temiz su: hat kapatılmadan önce, işletme basıncının üzerinde bir değerle hidrostatik basınç testi uygulanır ve basınç belirli bir süre izlenir. Basınç düşüyorsa hat açıktır.
• Pis su: dolum ve sızdırmazlık kontrolü, eğim ve havalık kontrolü. Kapatılmadan yapılır.
• Isıtma: dolum, hava alma ve basınç altında bekletme. Yerden ısıtma serpantinleri şap dökülürken basınç altında tutulur; şap sırasında oluşan bir ezilme ancak böyle fark edilir.
• Doğalgaz: mukavemet ve sızdırmazlık testi. Tesisat basınçlandırılır, sıcaklık dengelenmesi için beklenir ve manometreyle belirli bir süre izlenir; test süresince basınç düşmesi olmamalıdır. Test basıncı, süresi ve kullanılacak manometre tipi işletme basıncına ve dağıtım şirketinin şartnamesine göre değişir. Gaz, onaylı projeye göre yapılmış ve testi geçmiş tesisata açılır.
• Yıkama: temiz su hatları devreye alınmadan önce yıkanır. Isıtma devresi de montaj artıklarından arındırılmalıdır; aksi halde ilk sezonda pompa ve vana arızası çıkar.

Bu yazıdaki sıralama genel bir çerçevedir. Kat adedi, merkezi mi bireysel mi ısıtılacağı, şaft sayısı, kazan dairesi kapasitesi ve arsanın altyapı durumu her projede takvimi değiştirir. Elinizdeki mimari ve statik projeyi görmeden, hangi ekibin hangi haftada sahada olması gerektiğine dair net bir şey söylenemez. Pendik ve çevresinde apartman, toplu konut ve yeni inşaat işlerinde çalışıyoruz; doğalgaz iç tesisat projesinin çizimi ve İGDAŞ onay sürecini de sizin adınıza yürütüyoruz. Projenizi konuşmak veya yerinde keşif için 0532 487 3603 numaralı telefondan arayabilirsiniz.